Zahvaljujući restauraciji i savremenim tehnologijama, značajna ostvarenja jugoslovenske kinematografije dobijaju novo digitalno izdanje
Projekat „Film živi“ kroz restauraciju i 4K digitalizaciju čuva najznačajnija dela jugoslovenske kinematografije i čini ih dostupnim novim generacijama gledalaca. Ovim projektom TS Media je kroz platformu TS Klasici publici omogućila gledanje domaćih klasika u kvalitetu prilagođenom savremenim ekranima.
- TS Klasici predstavljaju najveću digitalnu kolekciju jugoslovenskog filma.
- Digitalizacija omogućava da stari filmovi budu dostupni novoj publici u savremenom kvalitetu slike i zvuka.
- Kolekcija uključuje igrane, dokumentarne, arthouse i filmove crnog talasa.
- Među autorima su Dušan Makavejev, Aleksandar Petrović, Želimir Žilnik, Živojin Pavlović i drugi značajni autori jugoslovenske kinematografije.
Šta je projekat „Film živi“?
„Film živi“ posvećen je očuvanju domaće filmske baštine kroz restauraciju i digitalizaciju značajnih dela jugoslovenske kinematografije. Kroz ovaj proces stari filmovi dobijaju novu tehničku obradu koja omogućava kvalitetnije prikazivanje na modernim televizorima, streaming platformama i digitalnim servisima.
Poseban značaj projekta nalazi se u tome što mnoga od ovih ostvarenja decenijama nisu bila dostupna u kvalitetu koji odgovara današnjim standardima gledanja. Sada filmska dela ne ostaju samo deo arhive i istorije filma, već ponovo postaju sadržaj koji može aktivno da pronađe novu publiku.
Rezultati projekta već su vidljivi u praksi. Do sada je restaurisano i digitalizovano više od 350 igranih i dokumentarnih filmova u 4K formatu, dok je dugoročni cilj stvaranje najobimnijeg digitalnog arhiva domaćeg filma kroz restauraciju i digitalizaciju više od 1.000 domaćih ostvarenja. Na taj način značajan deo nacionalne filmske baštine dobija trajnu zaštitu i dostupnost novoj publici.
Kako izgleda proces remasterizacije i 4K digitalizacije?
Da bi filmski klasici bili sačuvani za buduće generacije i prilagođeni savremenim načinima gledanja, prolaze kroz složen proces restauracije i digitalne obrade. Tokom remasterizacije originalni filmski materijal se pažljivo obrađuje kako bi se uklonila oštećenja nastala protokom vremena, unapredio kvalitet slike i sačuvali svi važni vizuelni detalji. Paralelno sa slikom, obrađuje se i zvuk kako bi film mogao da se reprodukuje u skladu sa današnjim tehničkim standardima.
Posebna pažnja posvećuje se očuvanju autentičnosti. Cilj 4K digitalizacije nije da promeni izgled filma ili ga učini drugačijim od originala, već da publici omogući da ga vidi što vernije onome kako su ga njegovi autori zamislili. Zbog toga se tokom procesa koriguju boje, poboljšava oštrina kadra i uklanjaju tragovi habanja, ali bez narušavanja originalne atmosfere i vizuelnog identiteta dela.
Ovakva obrada omogućava da filmovi koji su nekada bili dostupni samo kroz arhivske kopije ili televizijska emitovanja danas budu gledani u znatno boljem kvalitetu. To je posebno važno u vremenu kada su veliki ekrani, streaming platforme i visoka rezolucija postali standard, a očekivanja publike u pogledu slike i zvuka značajno porasla.
Šta se nalazi u kolekciji TS Klasici?
Biblioteka TS Klasici obuhvata različite pravce i periode domaće kinematografije, zbog čega predstavlja jednu od najobimnijih digitalnih kolekcija jugoslovenskog filma.
U kolekciji se nalaze:
• remasterizovani dugometražni filmovi
• dokumentarni filmovi
• kratki igrani filmovi
• arthouse ostvarenja
• filmovi crnog talasa
Među njima su i neka od najpoznatijih dela domaće i jugoslovenske kinematografije, poput Ko to tamo peva, Maratonci trče počasni krug, Balkanski špijun, Valter brani Sarajevo, Skupljači perja, Marš na Drinu, Otpisani, Orlovi rano lete, Mi nismo anđeli, kao i druga ostvarenja.
Odabrani naslovi iz projekta već su dostupni publici putem TS Media kataloga i emitovanja na Superstar kanalima, čime restaurisana dela domaće kinematografije postaju lako dostupna široj publici.
Među autorima su Živko Nikolić, Vlatko Gilić, Aleksandar Petrović, Zdravko Šotra, Dušan Makavejev, Živojin Pavlović i Želimir Žilnik - filmski stvaraoci koji su ostavili značajan trag u domaćoj i evropskoj kinematografiji.
Zašto su ovi filmovi važni i van regiona?
Značaj mnogih filmova iz kolekcije TS Klasici daleko prevazilazi regionalne okvire. Autori poput Dušana Makavejeva, Aleksandra Petrovića ili Želimira Žilnika prepoznati su i u međunarodnim filmskim krugovima, a njihova dela prikazivana su na velikim festivalima i čuvaju se u kinotekama i filmskim arhivama širom sveta. Među restauriranim ostvarenjima nalaze se i filmovi iz kataloga nekadašnjeg Avala filma, jednog od najznačajnijih filmskih studija bivše Jugoslavije.
Posebno važan deo domaće kinematografije predstavlja crni talas, pravac koji je kroz društveno kritične i autorski hrabre filmove ostavio snažan trag u evropskom arthouse filmu. Upravo zato restauracija ovih ostvarenja nema samo lokalni značaj, već doprinosi očuvanju filmske kulture koja je uticala i na svetsku kinematografiju.
Da li ste znali?
Film Skupljači perja Aleksandra Petrovića osvojio je Gran pri na Kanskom festivalu i bio nominovan za Oskara i Zlatni globus, dok je Kako je propao rokenrol ostao upamćen kao najpopularniji jugoslovenski omnibus film sa muzikom nekih od najuticajnijih rok autora tog vremena. Kultni Balkan ekspres snimljen je praktično dva puta, a Povratak otpisanih poslužio je kao uvod u novu sezonu jedne od najgledanijih domaćih televizijskih serija svih vremena.
Film živi i na velikom platnu
Projekat „Film živi“ publici donosi i priliku da restaurisana ostvarenja doživi na način za koji su prvobitno bila namenjena – na velikom platnu. U okviru trodnevnog programa (12–14. juna) na jedinstvenoj lokaciji - Sava Centar Rooftop (krov Sava centra) biće prikazani filmovi Skupljači perja, Povratak otpisanih, Moj tata na određeno vreme, Kako je propao rokenrol, Balkan ekspres i Ljubavni život Budimira Trajkovića.
Besplatne projekcije predstavljaju spoj očuvanja filmske baštine i savremenog filmskog iskustva, omogućavajući publici da ponovo otkrije ove filmske klasike u obnovljenom izdanju.
Zaključak
Projekat „Film živi“ pokazuje koliko je digitalizacija važna za očuvanje domaće filmske baštine i njeno povezivanje sa novim generacijama gledalaca. Restauracija i 4K obrada omogućavaju da značajna dela jugoslovenske kinematografije ponovo budu dostupna publici u kvalitetu prilagođenom savremenim platformama i ekranima.
Istovremeno, ovaj projekat TS Medie potvrđuje da zahvaljujući digitalizaciji, domaći filmski klasici postaju pristupačniji i privlačniji mlađim generacijama, koje ih mogu otkriti i doživeti na način koji odgovara savremenim navikama gledanja, uz puno poštovanje prema originalnom delu.
Autor teksta: Digi svet tim
